Cha mẹ ở tuổi 15

Đa số người dân nơi đây nhận thức kém và thiếu sự tuyên truyền của chính quyền địa phương nên vô tình xem nạn tảo hôn là việc bình thường khiến những đứa trẻ đang tuổi vô tư phải xa rời con chữ, xa tuổi thơ để sinh con đẻ cái.

Trẻ con đẻ trẻ con

Mới bước qua tuổi 16, nhưng trông Giàng A Nhà và Giàng A Them như già hơn trước tuổi. Hai em cho biết vừa bước sang tuổi 16 được mấy ngày thôi, ở vùng này đi học muộn nên mới học đến lớp 6 ở trường cấp I, II Vừ A Dính thì bắt nghỉ học để cưới vợ. Bố mẹ nói cưới vợ thích hơn đi học.

Vậy là bọn em lấy vợ, vợ tụi em đều nhỏ hơn tụi em 1 tuổi. A Them kể tiếp: đang vui chơi ở trường với thầy cô giáo, với bạn bè giờ phải ở nhà lấy vợ làm củ mỳ, củ sắn buồn lắm, muốn chạy đến trường học lại nhưng xấu hổ nên lại thôi. Ở xã này, nhiều bạn 16, 17 tuổi như bọn em lấy vợ, đẻ con lắm rồi.

Theo thống kê của trường cấp I, II Vừ A Dính chỉ tính riêng từ đầu năm 2009 đến nay, trường đã có hơn 10 học sinh lớp 6, lớp 7 bỏ học lấy chồng, lấy vợ, trong số đó có 4 cô vợ đã mang bầu. Lấy chồng tuổi 15, 16 đã ăn sâu vào tiềm thức của người dân nên họ khó vận động.

Vì hủ tục lạc hậu mà người dân Mông, Mường ở Đắk Som luôn trong nghèo và lạc hậu.

Hơn nữa, chính quyền địa phương cũng ít quan tâm tuyên truyền nên thành ra, chỉ có 1% học sinh nữ học lên đến lớp 7, còn 99% lên lớp 6 đã lấy chồng. Cô giáo Hà Thu Sen nói: chuyện học sinh nữ lớp 6, lớp 7 lấy chồng và đẻ con là chuyện thường như cơm bữa. Trường hợp em Vàng A Sảu, Vàng A Khuyên ở thôn 4, đang học lớp 5 thì người trong thôn đến nhà xin hỏi em về làm vợ cho con trai mình. Sau hơn 2 năm, Sảu và Khuyên đều sinh 2 đứa con.

Cán bộ lại theo lệ làng

Hỏi về hủ tục tảo hôn vì sao vẫn đè nặng lên những người Mường, người Mông ở Đắk Som, anh Trạng A Sử, Phó Bí thư xã đoàn, ông A Nhè (trưởng thôn 2) và một số trưởng thôn khác trong xã thì đều nhận được một câu trả lời rằng: chúng tôi biết Luật Hôn nhân gia đình đã quy định con gái 18 tuổi mới được lấy chồng, con trai 20 tuổi mới được lấy vợ, nhưng phong tục của người Mông, người Mường đã có từ lâu đời rồi nên không thể bỏ được.

Từ xưa đã tồn tại quan niệm, con trai quá 16 tuổi chưa hỏi vợ thì bị dân làng gọi là ăn chơi, lêu lổng bị coi là người hư hỏng. Con gái 14, 15 tuổi chưa lấy chồng thì bị gọi là đã quá lứa không biết học cách mà sinh con. Cũng theo ông Sử, nhiều gia đình chỉ muốn con trai lấy vợ sớm để vừa được tiếng là con ngoan, vừa có thêm người làm, sinh thêm con đàn, cháu đống. Chính vì hủ tục đã ăn sâu vào quan niệm sống từ người già đến trẻ con nên Đắk Som bao đời nay vẫn chìm trong đói nghèo, lạc hậu 95% hộ dân ở Đắk Som thuộc hộ nghèo.

Điệu ru buồn truyền kiếp

Theo phong tục người Mông, nếu khi đã lấy nhau, người chồng bỏ vợ thì không việc gì, còn nếu người vợ bỏ chồng thì bên nhà gái phải đền hơn 100 kg thịt lợn và 2 triệu tiền phạt. Con trai bỏ vợ không nói làm gì, nhưng vì cuộc sống nhiều cặp vợ chồng không có hạnh phúc, người vợ chịu thiệt, đền lễ để bỏ chồng. Sau khi đền lễ để bỏ chồng, người phụ nữ này lại phải làm cho đủ số gia tài đền lễ rồi mới được đi lấy người khác. A Lơng ở thôn 3 kể, cách đây 4 năm, mình 15 tuổi đang học lớp 5 thì bố mẹ bắt đi lấy chồng, đẻ được một đứa con rồi bỏ chồng vì nó không còn thích mình nữa nên mình thôi.

Việc đăng ký kết hôn theo luật là chuyện hiếm ở nơi đây. Một thực tế buồn ở đây là có nhiều người đàn ông đã bỏ 2, 3 vợ nhưng vẫn cưới một đứa trẻ tuổi vị thành niên khác làm vợ và những đứa trẻ này lại tiếp tục sinh ra nhiều đứa trẻ khác. Mong chính quyền huyện Đắk Glong cần nhanh chóng có những biện pháp phối hợp tuyên truyên hiệu quả để hủ tục này không trở thành truyền kiếp ở Đắk Som.